CENTRAFRIKA RESPUBLIKO. Filozofio en (Supl. PIV). 0927

Ûeneralaëoj (vd 0927-000).

Filozofoj de Centrafrika Respubliko (vd 0927-002).

Resumo de filozofio en Centrafrika Respubliko (vd 0927-005).

 


CENTRALIZI, - ADO, ISMO (+). 0928.

A: centralize; centralization; centralisme. F: centraliser; centralisation; centralisme. G: centralisieren; Zentralisierung; Zentralismus. H: cdntralisar; centralisación; centralismo. I: centralizzaere; centralizzazione; centralismo. P: centralizar; centralismo, centralização. R: O , > H D " : 4 2 ŋ P 4 b (tsentralizátisija); (tsentralísm).

1. Etimologie, centralizi devenas el la latina centralis (= centrala).

Verba radiko. Vortformoj: centralizi (tr), centraliza, centralizismo, malcentralizi.

Samfamiliaj radikoj: centro (*), centralo, centrifuga, centripeta.

 

2. Centralizado estas formo de administra metodo, en kio la distribuado de la taskoj fariøas per decidoj en la centro.

 

3. Epistemologie, metodo de administro estas pozitiva scienco, æar la decidoj dependas de empiria sperto.

Taksi pri la avantaøo kaj malavantaøo de la centralizado estas ja decidenda per la empiria sperto.

Sed la antaýsupozoj povas situi en filozofia kampo, sen kiuj mankas la legitimeco (vd) de la centralizado.

4. La principo de la administra centralizado, - decidenda de la empiria konstato, - estas ke el la centro garantiiûas la organika unueco kaj la rapideco de la decidoj.

Kontraö la centralizado estas ke, per la inversiûo, pli da pensantaj kapoj garantias la rezulton.

La solvo dependas de trovo de la ekvilibro de la fortoj. Sed tio multe dependas de la strukturo mem de la administrata afero, kies kapabloj estas esplorendaj, kaj kies naturaj limoj estas respektendaj, kiel filozofiaj antaýsupozoj.

Cetere, administra centralizismo estu atenta al specoj de centralizado. La efikeco rekte dependas de la formo per kio fariøas la centralizado kaj de kapablo de la centralizitaj aferoj.

 

5. Specoj de centralizismo. Estas jam centralizismo formo de administracio, kontraste al formo de malcentralizismo. Siavice, la centralizismo mem prezentas plurajn specojn.

Laýforme, centralizismo povas fariøi kiel simpla unuecismo, laý kio la centro rekte atingas æiujn tavololojn de la realo øis la lastaj eroj de kompleksaj strukturoj. Inversa lauforma centralismo estas tiu de organika unueco, laý kio la centro atingas la suprajn elementojn per sinsekvaj malpligrandaj centralizitaj strukturigitaj sistemoj.

 

6. Laýmaterie, centralismoj povas diferenciøi per la kunordigitaj aferoj. Estas ja granda materia diferenco inter centralizismo en fizikaj fortoj de la naturo kaj la centralizismo en sociaj organizažoj.

Em naturaj aferoj mirindas la centralizismo pere de la organika unueco, kiu fariøas per sinsekvo de mezaj centroj. La homa korpo estas mirinda sinsekvo de grupigitaj centralizitaj fortoj. Unue interne de la æeloj, poste en histoj, fine en organoj.

 

Inverse, enkadre de la racia sistemo, karakteriza de la inteligentaj homoj, eblas elekte, - øis certa punkto, - inter ambaý sistemoj, - la simple unitarisma centralizismo kaj la organika centralizismo. Tio eblas, æar la homoj havas tiun kapablon, sendepende de kiu sistemo estas la pliefika kaj sendepende de kiu sistemo estas legitima.

En politika centralizo la organika unueco okazas en la federacio de Ïtatoj. Kontraste, Imperiisma Stato estas kutime konceptata kiel centralizismo de povo.

7. Pri kiu administracia sistemo estas pli efika, - kiel jam dirite, - la decido estas en dependo de la empiria sperto. Sed, - kiel oni jam avertis, - estas necese atenti la specojn de centralizismo, kiuj diversiøas laýforme kaj laýmaterie.

Kompreneble, la rapideco de decidoj el la centro al periferiaj eroj pli rapide iras en unuecisma centralizismo, kiam eblas ekde la centro tuj atingi la periferion. Sed tio direblas nur abstrakte, æar oni devas konstati æu tiu eblo efektive okazas en konkreta situacio. Estas necese, ke la centro kapablu iri al periferion; ke la periferio kapablu ricevi la ordon; ke la vojo en la mezo ne kapablu reagi kontraý.

Do , centralizismo, kiel adoptita sistemo, nur eblas, se eblas konstati la efikan rapidecon de la decidoj. Se tio ne okazas, restas la elekto de la malcentriûo.

 

Historiistoj kaj sociologoj, - ekzemple Max Weber, - okupiøas pri la historiaj imperioj, ekde romianoj, araboj, postaj eýropanoj, - por montri kiel en la praktiko funkciis la absolutismajn centralizismojn.

Same, ili esploras kiel funkciis kaj pliboniøas federaciismaj politikaj sistemoj, al kiuj tendencas la nuntempa monda politika, ekonomika, etna, socia, kultura, lingva centralizismo.

 

8. Koncerne al legitimeco, centralizismo ordinare fariøas organika, - en socia kampo øi fariøas federacia, - pro tio ke, en la mezo de la øenerala centro kaj la periferiaj eroj okazas aliaj instancoj dotitaj de naturaj rajtoj.

Principe, la realo ne estas nur en la centro kaj nek nur en la perferio, sed ankaý en mezaj realažoj. La centro devas servi ne nur al periferio kaj ne nur al si mem, sed al æiuj ïtupoj de la tutažo.

La nocio mem de absolutismo entenas la principon, ke la povo estas malligita de îio ajn. Pro tio, absolutismo tendencas al absolutisma centralizismo.

La nocio de demokratio entenas la principon de legitimeco de æiuj individuaj civitanoj kaj de æiuj mezaj tavoloj de la politika federacio. Pro tio, demokratia centralizismo tendencas rezisti al centra povo, kiu nur estas akceptata kie simple necesa por la efikeco de la tutažo.

E. Pauli.

 


CENTRO (*). 0931.

Gr: 6 X < J D @ < . L: centrum, -i.

A: centre. F: centre. G: Centrum. H: centro. I: centro. P: centro. R: (tsentr).

 

1. Etimologie, centro devenas el la latina centrum, siavice el la greka 6 X < J D @ < (= pikilo, centra punkto), fine el 6 , < J D ` T (= piki, trabori).

Substantiva radiko. Vortformoj: centro, centra, centri (tr), centreco, centrado, centrejo (ekzemple de altaj studoj), centristo (ano de partio), ekstercentra, alcentrigi, discentra, ekstercentra, komercocentro, pezcentro, premcentro.

 

2. Centro estas tre abstrakta punkto rilate îiujn aliajn en la îirkaýo. La nocio situas tamen en aparta kampo de la kvanto.

Figure, centro rilatas facile al pluraj aliaj nocioj, kiel ekzemple en centra partio, centro de atento, centro de intereso.

Cetere, centro rilatas al mezo (vd); centro estas en la mezo en îiuj flankoj de la cirklo, dum mezo mem diriûas nur pri situo inter du.

En figuraj signifoj centro kaj mezo alproksimiûas.

Pro la abstrakta karakterizo de centro kaj ties figuraj nuancoj, centro estas vorto facile uzebla en filozofio.

 

3. Centra partio (vd) estas politika organizaëo de centristoj, tio estas de moderuloj rilate ekstremulojn.

Okazas inter centra partio kaj la ekstremaj partioj, la mezdektraj kaj mezmaldektraj partioj; nun la nomo fariûas per la vortformo mez-, sed rilate la centron.

E. Pauli..

 


CENZURI. -O (+) 0932.

L: censeo, -ere; censura, -ae.

A: censure, censorship. F: censurer; sensure. G: Zensur. H: censurar; censura. I: censurare; censura. P: censurar; censura. R: (tsenzúra).

 

1. Etimologie, cezuri devenas el la latina censeo, -ere (= pezi por taksi la valoron cele al imposto; averti, pri la kutimoj). Restis tiu lasta figura senco.

Verba radiko. Vortformoj: cenzuri (tr), cenzuro, cenzuristo

 

2. Cenzuri estas kritike kontroli iun ajn konduton laý la ideologia vidpunkto de la kontrolisto.

La ideologia vipunkto, ekzemple, de la Ïtato estas la celo de la kolektiva intereso. Do, la publika censuro konsistas el averto pri tiu afero,kiam la civitano ne atentas tiun publikan celon.

Nuance, taksado estas determino laý valora grado, ekzemple, taksocifero en ekzameno, dum cenzuro juûo pri netaýgeco de io, kio devas esti forigenda kiel malpermesata. Ekzemple, cenzuri gazeton, filmon, radiostacion.

 

3. Specoj de cenzuroj. Laýforme, cenzuro povas esti, laý la cela vidpunkto, preventa, haltiga ("represiva"), malrekta, pedagogia. Laý la maniero fari, cenzuro povas esti publika (en senco, ke pluraj scias pri la cenzuro), individua (se nur al individuo private).

Cenzuro povas esti publika (politika), de apartaj grupoj

(religia, kluba), individua (pri si mem).

La æefa aspekto diskutenda en cenzuro publika estas la koncerna kompetenteco fari øin.

 

4. Laýmaterie, cenzuro diferenciøas per la temo, pri kio fariøas la cenzuro. Tiusence, okazas morala cenzuro, religia censuro, politika censuro, arta cenzuro, teatra cenzuro, gazetara cenzuro, ktp.

Koncerne al nomoj de la cenzuroj indikataj laýmaterie, oftas semantikaj diferencoj de signifo. Okazas tiuj diferencoj, kiam cenzuro fariøas ekster la kompetenteco.

Tiusence, estas diferenco inter Ïtata cenzuro (enkadre de la kompetenteco) kaj politika cenzuro (ekster la kompetenteco) fare de la Ïtato.

Simila estas la diferenco inter Eklezia cenzuro (enkadre de la kompetenteco) kaj religia cenzuro (ekster la kompetenteco).

 

5. Doktrino. Principe, la kompetenteco je la cenzuro dependas rekte de la difino mem de la povo de la instanco sur siaj aliøintaj anoj.

Neniu socio havas absolutan povon pri îio; restas îiam subjektivaj rajtoj (vd), pri kiuj la cenzuristoj ne kompetentas, kaj do, pri kiuj ne pravas fari cenzuradon.

 

Pri la specifa celo de iu ajn instanco la cenzuro estas do pravigita, kaj apartenas al difino mem de tiu instanco.

Sekve, ekzistas kompetenteco por la specife politika cenzuro. Same ekzistas la specife aparta cenzuro de la privataj organizaëoj. Fine, evidentas la individua rajto de æiu pri la cenzuro pri si mem; tiu individua censuro koincidas kun la rajto pri sia konscienco.

 

Mafacilaëoj de la cenzuro okazas precipe, kiam la afero estas doktrina kaj morala. En tiu kampo de la homaj individuaj rajtoj la Ïtato nur aýtoritatas por defendi al îiu civitano la liberecon de pensado kaj ago. Sekve, ne povas tiu-rilate, - koncerne al doktrino kaj moralo, - okazi oficiala cenzuro rekte pri la esprimo de penso kaj maniero de ago.

Tamen, malrekta cenzuro povas okazi, se, per doktrino kaj moralo fariøas aliaj malrektažoj.

7. La specife Ïtata cenzuro estas karakterizata per la kapablo efektivigi ûin per uzo de la forto. Tio okazas pro la difino mem de la celoj mem de la Ïtato, - komuna defendo kaj progreso. Kompreneble, tiu cenzuro per la perforto nur povas okazi enkadre de la koncerna Ïtata kompetenteco.

Tamen, ankaý la privata cenzuro havas la malrektan kapablon efektivigi sian cenzuron pere de la Ïtata forto, sed enkadre de la civila juro, dum æi tiu estas sub la protekto de la Ïtato.

Kiam la Ïtata povo estas dividita laý la tri konataj instancoj (leûa, ekzekutiva, juûa), la cenzuro estas regulata per leûoj, aplikata de la ekzekutiva reganto, juûata de la tribunaloj; tiusence, cenzuro ne estas arbitra agado de la registaro, tamen apliko per iniciato de la ekzekutiva povo.

9. Historie la Ïtata cenzuro ofte troigis. La romia leøo de XII tabuoj punis per morto la aýtoroj de politikaj satiroj. Tiel same pluraj imperiestoj de Romo detruis politikajn skribažojn.

La kutimo de politika cenzuro restis tra la tempo, kaj estis rimedo de la absolutismaj reøimoj, de reøoj kaj de diktatoroj.

 

10. La specife religia cenzuro montriûis pli insista ol aliaj privataj cenzuroj, kun oftaj troigoj. Sed ene de difinitaj limoj, îiu grupo rajtas discipline funkcii, kaj do per uzo de la cenzuro.

Eldonoj de la fundamentaj skribaëoj, ekzemple de la Biblio, fare de kristanaj eklezioj, aý de la Korano, fare de la islamanoj, povas esti farataj laý koncernaj apartaj instancoj. Sed tiuj instancoj, ne povas malpermesi al aliaj fari eldonojn laý la koncerna penso.

La Romkatolika Eklezio praktikis la cenzuron en la universitatoj de Mezepoko, kontraý verkoj kaj per forigo de majstroj.

Tuj post la invento de la presmaïino, fare de Gutembergo (+1468), la Papo Inocencio VIII, publikigis konstitucion en 1487,devigante la antaýcenzuron de la publikendaj verkoj, cele al malpermeso de æiuj verkoj kontraýaj al eklezia doktrino.

Fariøis fama, post la Koncilio de Trento (1545-1563), listo, - fare de Komisiono de episkopoj kreita en 1564, de kondamnitaj verkoj, - nomata Indekso de la malpermesataj libroj (Index librorum prohibitorum), kiel reago al protestantoj kaj al la modernaj novaëoj ûenerale. En tiu listo de malpermesataj libroj aperos inkluzive famaj verkoj de la plej grandaj modernaj filozofoj, - Kartezio, Kant.

La rigideco de Index librorum prohibitorum estis ïanûita, - post tri jarcentoj, - en 1964, kiam la oficiala defendo de la katolika doktrino provis aliajn premrimedojn.

Historie la specife religia cenzuro tre multe troigis, foje per rekta perforto, foje per helpa perforto de la Ïtata perforto, malpermesante la individuan liberecon de la civitanoj pri penso kaj morala ago en tiu kampo.

Estis rekta perforto decido ke la amaso ekzemple mortigu homon nur æar lia apartenas al alia religio. Oni rakontas ekzemple, ke instruistino Hipacia estis mortigita la kristande la furiozeco de kristana amaso.

Foje religiaj malkonsentoj estas cenzuritaj per kombino de civila kaj religia instanco. La filozofiaj verkoj de Protagoro (æ. 481-411 a.Kr.) estis detruitaj en Ateno, per decido de la urba areopago, pro tio ke ili metis dubon pri la popularaj kredoj je la dioj.

Je la unuaj jarcentoj Romiaj imperiestroj malpermesis la kristanan religion. Diokleciano (245-313) dekretis la detruon de la kristanaj sanktaj skribažoj.

Tuj poste, kun Imperiestro Konstantino inversiøis la iniciaton, per la brulado de la paganaj skribažoj. Ekde tiam pluraj estis kondamnitaj kiel herezoj kaj deportitaj.

Ekde la jam menciita Koncilio de Trento (1545-1563) la cenzuro de la Romkatolika Eklezio estis efektivigata de la registaroj oficiale katolikaj, - Sankta Imperio de Austrio,Hispanio, Portugalio, Francio, Pontifikaj Ïtatoj.

E. Pauli.

 


CERBO (*). 0933.

A: brain. F: cerveau. G:Gehirn. H: cerebro. I: cervello. P: cérebro. R: (mozg).

 

1. Etimologie, cerbo devenas el la latina cerebrum (= cerbo, kapo), enkadre de la hindeýropa radiko ker- , samsenca. El tiu radiko devenas la greka kránion (= kranio), la latina cranium (= kranio), la malaltlatina cara (= kapo, vizaûo).

Substantiva radiko. Vortformoj: cerbo, cerba, cerbažo, cerbeto, cerbujo, cerbumi (ntr), cerbolaboristo, cerbospina, cerboskuo, cerboïtopi (tr), encerbigi, sencerbulo, ostocerbo. Proksimaj radikoj: cerebro, cerebelo.

 

2. Cerbo estas la îefa parto de la nerva sistemo de la vertebruloj. Al la cerbo estas sendataj la plimulto de la elektraj ekscitoj okazintaj en la finaëoj de la nervoj, kaj tie ili estas pli amplekse elaborataj kaj per novaj formoj resendataj al aliaj partoj de la korpo.

Oni avertu ke la psika percepto estas io imanenta, dum la perceptoj de la nervoj estas nur fizikaj, ordinare elektraj. Sed elektraj perceptoj povas esti samtempe psike perceptataj.

Oni scias ke la psika percepto okazas en la cerbo, sed ne scias æu tiu psika percepto ankaý okazas en la æeloj laýlonge de la nervoj. Por ke la psika percepto okazu, ne estas necese ke æiu individua æelo perceptu psike. Necvesas nur ke la elektra ekscito atingu la cerbon, kie øi estas psike interpretata.

3. Principe îiu animala îelo havas ian specon de percepto. Tiusence, la perceptoj ne estas nur tiuj, kiuj pliperfekte okazas en la nervocentroj de la kapo kaj de la spino. Nek la percepto postulas nervojn. La aliaj îeloj ankaý havas psikan vivon, sen ke el unu estu transdonita elektra kurento al alia. La nervoj kaj nerva sistemo estas nur pli perfekta kapablo percepti per de la elektra kurento; sed tiu elektra kurento en si mem ne estas kurento de psikaj perceptoj

.

Cetere, ne îiu reelaborita percepto okazas pere de la cerbo. En la homa kazo, ekzemple, la cerbo estas nur la îefa centro de reelaboro.

Sub la cerbo situas la cerebelo, kiu zorgas pri la ekvilibro kaj seksa aktivado. Laýlonge de la spino etendiûas la mjelo, kun pluraj aýtonomaj nervaj centroj, nur supraëe interligitaj, kaj respondecaj pri multaj nekondiîitaj refleksoj, kiel centro de nervosistemo de vertebruloj, kun aparta evoluo en homoj.

 

4. La perfekteco de la perceptado dependas de la evoluo atingata de la cerbo. En si; mem la psiko ne konsistas en tiu evoluo, sed per tiu evoluo alvenas pli da elektraj informoj. Pere de komputilaj aparatoj, tiuj informoj povas esti tre multe pligrandigitaj. Komputiloj estas ekstera afero; ankaý nervaj sistemoj estas eksteraj rilate la psikaj imanentaj procezoj.

La cerba evoluo prezentas kreskemajn gradojn ekde la fiïoj ûis la homo. Kelkaj direktoj evoluis en unuj, aliaj en aliaj animaloj.

Fiïoj sentas tuïe, sed ne aýdas, nek bone vidas.

Homoj pli bone vidas ol aýdas.

Hundoj aýdas sonojn vibre pli altaj ol la homa kapablo perceptas.

Se oni faligas malgrandan eron malantaý kato, ûi klare perceptas kaj kapablas interpreti æu estas io manûebla.

Birdoj vidas la koloron de la îielo, sed ne kiel bluan, sed kiel alia speco de koloro pro la diverseco de lumaj ondoj de ili atingataj.

Tiaj diferencoj estas faktoroj de diverseco de konduto.

 

5. Okazas ligo inter la sencaj perceptoj kaj la operacioj de penso. Sed oni malfacile spekulacias, pri kiamaniere tio fariûas. Jen malfacilaëo simila al tiu de la rilatoj inter korpo kaj psiko (vd).

Certe tio ne okazas egale en cerboj inter si diversaj. Pro tio homoj kun malsamaj cerboj ne povas montri egalan kapablon. La cerebra diferenco inter malsuperaj animaloj kaj superaj, precipe de la homo estas la motivo de la mensaj diferencoj inter ni îiuj.

E. Pauli.

 


CEREBOPATIO (N). 0934.

 

1. Erudicia vorto, kunmeto el la latina cerebrum (= cerebro) kaj, tra la latina, el la greka B V 2 0 (= ïanûo, sufero).

Substantiva radiko.

 

2. Cerebopatio estas ia ajn speco de cereba malsano.

Nuance, encefalopatio (vd) estas malpli vasta kaj specifa fenomeno.

 

3. Kompreneble, la homa konduto estas influata de la cerebopatioj. Tio interesas individue al la homoj atingataj de tiuj malsanoj. Ankaý necesas ke la aliaj homoj, - la normalaj, - komprenu la cerebopatiuloj, kaj ne estu influataj de iliaj ideoj.

(Roberti 231-232).

E. Pauli.

 


CEREBRA ARTO. 0936.

1. Cerebra arto estas dirite pri la moderna arta prefero de intelektaj objektoj kaj intelektismaj procedoj, kontraste al alia instintaj kaj emociaj preferoj de la pasinteco.

Ricciotto Canudo (1879-1923) publikigis Manifeste de l'art cérébriste (fev. 1914), avertante, ke la arto kreskeme farûas pli cerebra.

Efektive kreskas la cerebra arto, sed la alia ankaý oftas.

 

2. La universaleco rilate la temoj en arto ebligas, ke æio estu certamaniere esprimebla, ekde la plej simplaj, ekde de la plej cerebraj.

Kompreneble, la konkretaj temoj estas plifacile esprimeblaj, kaj la plej abstraktaj pli malfacile. En plastaj artoj, la cerebraj temoj uzas kiel rimedoj de esprimo forigi naturajn formojn, por esprimi per la restantaj abstraktažoj. Pro tio la abstrakta arto montriøas ofte surprize malformeca.

Certamaniere la malformeco okazas ankaý en cerebra muziko.

Nur en artoj per konvenciaj ekvivalentoj, - per vortoj, - fariøas normalaj la esprimoj de abstraktaj temoj. Tamen, la abstraktaj temoj en si mem restas cerebre malfacilaj, ankaý en tiuj aliaj artoj.

E. Pauli.

 


CEREMONIO (+). 0938.

L: cerimonia, -ae.

A: ceremony. F: cérémonie. G: Zeremonie. H: ceremonia. I.cerimònia. P: cerimânia. R: (tseremanija).

 

1. Etimologie, ceremonio devenas el la latina cerimonia (= religia rito, ceremonio, religia ago).

Substantiva radiko. Vortformoj: ceremonio, ceremonia, ceremoniaro, ceremoniema, senceeremonia.

 

2. Ceremonio estas ekstera formo de procedoj akompanantaj esprimojn. Ekzemple, ceremonio de edziøo, de enposteniøo, de patriota parado.

Nuance, formalismo estas troiga elstarigo de la ekstera aspekto de io, dum ceremio elstarigas, pere de la ekstero, la æefan esencon de la esprimo.

Formaleco signifas ja la eksteran sekundaran karakteron de la ceremonioj.

 

Per la ceremonio estas limigata la korpon al apartaj pozicioj, foje piede, aý genue, aý sidite, aý marïanta per difinita normo; foje kun movo de brakoj, aý de la manoj; foje vestite certamaniere, aý senîapelo, aý portanta specifan objekton; foëe aganta ion, aý verïante ion.

Tiaj eksteraj akompanantaj formoj okazas precipe en religiaj kaj sociaj esprimoj, do ne en individuaj procedoj, sed en rilatoj inter du aý pluraj. Kaj celas precipe montri iom da solemnaëo kaj respekto.

La interna karaktero de la ceremonio konsistas en tio, ke la limigo al kelkaj formoj de sinteno okazigas iom da ûeno, per kio la homoj de la ceremonio fariøas dependaj de la honorataj personoj aý aferoj.

Pro tiu limigo, oni sentas sin liberigita, post kiam æesas la ceremonioj. Okaze de ricevo de vizitantoj, ofte oni petas, ke ili ne øenu per ceremonioj, kaj sentu sin liberaj por sidi, paroli, iri kaj veni tra la domo.

 

3. Takse, ceremonio havas sian valoron, kondiæe ke øia sekundara celo ne fariøu la æefa.

Inverse, oni estimu la ceremoniojn, æar ili fortikigas la esprimon. Reago kontraý la supražeco de la formalismoj ne atingu la valoron mem de la ceremonioj.

Îar la bazo de la ceremonioj situas en la øeno, per kio oni estas devigata al certaj procedoj, okazas ke la kontraýeco al ceremonioj povas signifi egoisman komfortemon flanke de la senceremoniulo.

La edukaj programoj preparu la homojn por estimi la ceremoniojn, sed per la øusta kompreno, ke ili estas por fortikigi la esprimon kaj ke ili konsistas precize el io øena farita favore de aliaj.

E. Pauli.